Giano Anisio’s Lyric Verses in the Context of Neapolitan Humanistic Poetry
DOI:
https://doi.org/10.14198/rcim.2024.13.07Keywords:
Ode, Epode, Naples, lyric poetry, meter, humanismAbstract
The article pays homage to the most prolific Neapolitan Latin poet active between 1490 and 1540, Giano Anisio, born in Domicella near Nola. After a review of studies on Anisio, this article will analyze a hitherto neglected aspect of his work, which distinguishes his Varia poemata from all the other poetic collections of his time, including those of Pontano, Marullo, and Sannazaro. We are referring to the extraordinary formal richness of Anisio’s lyric poetry. Anisio not only made use of almost all the strophic systems employed by Catullus and Horace, but increased their repertoire by several new types. An illustration of the varietas offered by the author in this field is followed by a selection of six of his poems with Italian translation.
References
Anisio, Cosimo (1533), Poemata, Napoli, Johannes Sultzbach.
Anisio, Giano (1531), Poemata et Satyrae. Ad Pompeium Columnam Cardinalem, Napoli, Johannes Sultzbach. [Al posto delle Satyrae, il volume contiene le Sententiae dell'autore, dedicate al cardinale Íñigo de Mendoza].
Anisio, Giano (1532), Satyrae. Ad Pompeium Columnam Cardinalem, Napoli, Johannes Sultzbach.
Anisio, Giano (1533), Variorum poematum liber, in Cosmus Anysius, Poemata, Napoli, Johannes Sultzbach, 1533, ff. 76r-100r.
Anisio, Giano (1536a), Variorum poematum libri duo [recte: tres], Napoli, Johannes Sultzbach.
Anisio, Giano (1536b), Protogonos Tragoedia, Napoli, Johannes Sultzbach.
Anisio, Giano (1538), Epigrammata [= Variorum poematum liber primus et secundus], in Iani Anysii Epistolae de religione et Epigrammata, Napoli, Johannes Sultzbach, [seconda parte del volume con paginazione a parte].
Anisio, Giano (1541), Sententiae, iambicis metris comprehensae, totius philosophiae moralis veluti promptuarium quoddam, in Lucio Vitruvio Rossi, De docendi studendique modo, ac de claris puerorum moribus libellus plane aureus, [et alii eiusdem argumenti libelli aliorum auctorum], Basilea, Robert Winter, pp. 570-595.
Anisio, Giano & Simon Roth (1562), Sententiae senariis conscriptae versibus, germanicis rythmis et puerilibus scholibus in quibusdam obscurioribus locis illustratae, Dillingen, Sebald Mayer.
Anisio, Giano (1822), Sententiae, in Poetarum veterum Latinorum et recentiorum quorumdam Carmina sententiosa, 2: Publii Siri mimi et aliorum Sententiae cum D. Laberii prologo et fragmentis moralibus. Accedunt Sententiae collectae per Georgium Fabricium, nec non Ioach.
Camerarii et Iani Anysii Sententiae, Ios. Scaligeri Iambi gnomici et M. A. Mureti Institutio puerilis, ed. Johann Konrad Orelli, Lipsia, Friedrich Fleischer, pp. 121-139. Bausi, Francesco (2000), «Geraldini (Gerardini, Giraldini), Antonio», in Dizionario Biografico degli Italiani, 53, Roma, Istituto della Enciclopedia Italiana, pp. 320-324.
Beck, Marco (ed.) (1989), Quinto Orazio Flacco, Carmina. Epodon liber / Odi. Epodi, Milano, Mursia.
Carrara, Enrico (1909), La poesia pastorale, Milano, Vallardi.
Charlet, Jean-Louis (2020), Métrique latine humaniste. Des pré-humanistes padouans et de Pétrarque au xvie siècle, Ginevra, Droz.
Ciccone, Lisa (2016), «Quatrario, Giovanni», in Dizionario Biografico degli Italiani, 85, Roma, Istituto della Enciclopedia Italiana, pp. 831-833.
Coppini, Donatella (2008), «Marullo Tarcaniota, Michele», in Dizionario Biografico degli Italiani, 71, Roma, Istituto della Enciclopedia Italiana, pp. 397-406.
Firpo, Massimo (2016), Juan de Valdés e la Riforma nell'Italia del Cinquecento, Bari, Laterza.
Flaminio, Marcantonio (1978), Lettere, ed. Alessandro Pastore, Roma, Edizioni dell'Ateneo.
Grant, W. Leonard (1965), Neo-Latin Literature and the Pastoral, Chapel Hill, University of North Carolina Press.
Mastrogianni, Anna (2002), Die Poemata des Petrus Crinitus und ihre Horazimitation, Amburgo, Lit.
Oeschger, Johannes (ed.) (1948), Iohannes Iovianus Pontanus, Carmina (Egloghe - Elegie - Liriche), Bari, Laterza.
Onorato, Aldo (1990), «Un umanista cremonese del primo Cinquecento: G. B. Lampridio», Studi umanistici, 1, pp. 115-179.
Oporinus, Johannes (ed.) (1546), Bucolicorum autores 38, quotquot videlicet a Vergilii aetate ad nostra usque tempora, eo poematis genere usos, sedulo inquirentes nancisci in praesentia licuit: farrago quidem eclogarum 156, Basilea, Johannes Oporinus.
Paduano, Guido & Alessandro Grill i (ed.) (1997), Gaio Valerio Catullo, Le poesie, Torino, Einaudi.
Parenti, Giovanni (2000), Poeti latini del Cinquecento, ed. Massimo Danzi, Pisa, Edizione della Normale [due tomi con paginazione continuata].
Putnam, Michael C. J. (ed.) (2009), Jacopo Sannazaro, Latin Poetry, Cambridge (MA), Harvard University Press.
Ricci, Micaela (ed.) (2008), Aulo Giano Anisio, Melisaeus, Foggia, Edizioni del Rosone.
Ricciardi, Roberto (1990), «Del Riccio Baldi, Pietro (Crinitus Petrus)», in Dizionario Biografico degli Italiani, 38, Roma, Istituto della Enciclopedia Italiana, pp. 265-268.
Sebastiani Minturno, Antonio (1564a), Poemata. Ad illustrissimum Principem M. Antonium Columnam, Venezia, Giovanni Andrea Valvassore.
Sebastiani Minturno, Antonio (1564b), Epigrammata et Elegiae, Venezia, Andrea Valvassore.
Sirigatti, Francesco (1531), De ortu et occasu signorum libri II, Napoli, Johannes Sultzbach.
Sirigatti, Francesco (1536), De ortu et occasu signorum libri duo, Lione, Sébastien Gryphe.
Toscano, Tobia R. (2004), «Giano Anisio tra Nola e Napoli: amicizie, polemiche e dibattiti», in Tobia R. Toscano, L'enigma di Galeazzo di Tarsia. Altri studi sulla letteratura a Napoli nel Cinquecento, Napoli, Loffredo, pp. 79-102.
Toscano, Tobia R. (2017), «Le egloghe latine di Giano Anisio, "amico" napoletano di Garcilaso», in La égloga renacentista en el Reino de Nápoles, ed. Eugenia Fosalba e Gáldrick de la Torre Ávalos, Bordeaux, Presses Universitaires de Bordeaux, pp. 495-515 [Bulletin Hispanique, 119/2]. https://doi.org/10.4000/bulletinhispanique.5095
Toscano, Tobia R. (2018), «"Hic ego ludentem patulae sub tegmine fagi / Tityron audivi carmina cornigerum". Giano Anisio alla scuola di Virgilio», in L'«exemplum» virgilien et l'Académie napolitaine à la Renaissance, ed. Marc Deramaix e Giuseppe Germano, Parigi, Classiques Garnier, pp. 335-349.
Val erio, Sebastiano (2009), «Il Protogonos di Aulo Giano Anisio: una tragedia nel tardo Umanesimo napoletano», in Sacro e/o profano nel teatro fra Rinascimento ed Età dei lumi, ed. Stella Castellaneta e Francesco Saverio Minervini, Bari, Cacucci, pp. 39-56.
Valerio, Sebastiano (2012), «Il De principe di Aulo Giano Anisio», in Acta Conventus Neo-Latini Upsaliensis, ed. Astrid Steiner-Weber et al., 2, Leida-Boston, Brill, pp. 1165-1175. https://doi.org/10.1163/9789004227439_102
Vecce, Carlo (1995), «Giano Anisio e l'Umanesimo napoletano. Note sulle prime raccolte poetiche dell'Anisio», Critica letteraria, 23/3-4, pp. 63-80.
Vecce, Carlo (1998), «L'egloga Melisaeus di Giano Anisio tra Pontano e Sannazaro», in La poesia pastorale nel Rinascimento, ed. Stefano Carrai, Padova, Antenore, pp. 213-234.
Vigilante, Magda (1980), «Cesario, Giovanni Paolo», in Dizionario Biografico degli Italiani, 24, Roma, Istituto della Enciclopedia Italiana, pp. 211-213.
Downloads
Statistics
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2024 Tobias Leuker

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.



